مشورت در اسلام(در غالب wordو پاورپوینت)
.در پیکار بنی قریظه، در مورد کیفیت و کمیت جنگ با یهودیان مدینه، مشورت کرد.
.در پیکار بنی نضیر،در برخورد با یهودیان مدینه نیز چنین کرد.
در روز حدیبیه نیز در موضوعهای مختلفی به مشورت پرداخت.
.در فتح مکه، هنگامی که آمدن ابوسفیان به حضرت گزارش شد،مشورت کرد.
. در غزوه تبوک و دهها نمونه دیگر،حاکی از مشاوره نبی اکرم (ص) در امور جنگ بود.
پیامبر(ص) در چه اموری مشورت میکرد؟
پیامبر(ص) با وجود وحی، برخورداری از عصمت و قوای کامل عقلانی، بر اساس تعالیم قرآن کریم، همواره در تمام امور به جزاحکام شرعی با یاران خویش رایزنی میکرد و بهترین راه را برمیگزید.
1- بدان سبب که مسلمانان نیز به این سنت روی آورده
2- در زندگی شیوه خردمندان را در پیش گیرند تا از فرو غلطیدن در دام استبداد و خود رأیی که سرانجامش سقوط و تباهی است، بپرهیزند.
از دیگر نشانه ای اهمیت مشورت
این است که در اسلام حتی به مشورت با دشمنان نیز سفارش شده است.
امام علی (ع) می فرماید : « با دشمنانت مشورت کن تا از میزان دشمنی و هدف های آنها آگاه شوی. »
حضرت علی(ع):انسان همین که خود را در سطح مشورت قرار داد از استبداد دور شده است.
حضرت علی(ع):کسی که با انسانهای دیگر مشورت می کند در عقل های آنان شریک است.
حضرت علی(ع): مشورت عین هدایت است و کسی که تنها به فکر خود اکتفا کند خویشتن را به خطر انداخته است.
فایده های مشورت
1. رشد و پیشرفت:
امام حسن مجتبی علیه السلام در این باره می فرماید: «هر گروهی که مشورت کند، به راه رشد و هدایت رهنمون شده است.» هدایت شدن، یعنی حرکت کردن در راه راست و بی گمان، خرد جمعی در مقایسه با خرد فردی، درست ترین و بهترین ها را انتخاب می کند و به رشد نزدیک تر است.
به عقیده مشاوران کاردان، یکی از هدف های فرایند مشاوره، بنا بر نظریه سلسله مراتب نیازهای انسانی مازلو، نیازهای اولیه او و از جمله آنها رشد و تکامل فرد است.
2-بالا رفتن قدرت تصمیم گیری:
از دیگر فایده ها و هدف های مشاوره در نظر مازلو،
تسلط بر شیوه های برخورد، حل مشکل، تصمیم گیری و اعتماد به نفس است.
روبه رو شدن با فکرهای گوناگون، فرصت های بهتری از تصمیم گیری و شیوه های برخورد را به انسان می بخشد و قدرت انتخاب و تصمیم گیری او را بالا می برد. در نتیجه، به توانایی او در حل مشکلات و رسیدن به موفقیت می افزاید.
3. رهایی از پشیمانی
اگر انسان در انجام دادن کارهای مهم با دیگران مشورت کند، حتی اگر در کاری شکست هم بخورد، کسی او را سرزنش نمی کند،
چنان که در سخن امام کاظم علیه السلام آمده است: «هر کس مشورت کند، اگر درست عمل کرد، تحسین می شود و اگر اشتباه کرد، سرزنش نخواهد شد».
همچنین امام جعفر صادق علیه السلام به نقل از تورات می فرماید: «کسی که مشورت کند، پشیمان نخواهد شد».
4-از بین رفتن غرور کاذب
هنگامی که فردی با دیگری مشورت می کند، ناخواسته به این حقیقت اعتراف می کند که اندیشه هایی بالاتر از اندیشه های او نیز وجود دارد. در نتیجه، از دام غرور و خودرأیی رها می شود و فروتنی اختیار می کند.
در نامه امام علی علیه السلام به محمد بن حنفیه آمده است: «کسی که خود را بی نیاز از نظر دیگران بداند، در معرض خطر واقع می شود و هرکس آرای دیگران را بپذیرد، خطرگاه ها را می شناسد».
ایجاد هم زمان حس دیگرخواهی و اعتماد دوسویه
در فرآیند مشاوره، مراجعه کننده از مشکلات شخصی خود برای مشاور سخن می گوید و درد دل می کند. در این میان، شایسته است مشاور، مشکل او را از آنِ خود بداند و در آن خوب بیندیشد تا بتواند نهایت توان و تلاش خود را در رفع آن به کار بندد.
بدین ترتیب، مشاور اعتماد لازم را میان دو طرف ایجاد می کند و از موانع موجود در برقراری ارتباط خود و مراجعه کننده می کاهد و برای به سلامت گذشتن از بحران پیش آمده، ایده های راه گشا و ارزنده ای را به وی پیشنهاد می کند.
تقویت بنیان اعتماد به نفس
بی گمان، از هدف ها و انگیزه های مشورت اهل بیت علیهم السلام با یاران خویش، رشد و بالندگی شخصیت آنها و ایجاد یا تقویت حس اعتماد به نفس در آنان بوده است. تا بدین وسیله آنها را از توانایی درونی شان آگاه سازند و به بهره گیری از آنان فراخوانند. پیشوایان دین بر اثر هم فکری و رایزنی با پیروانشان، ذهن آنان را از ایستایی، پس روی و رخوت می رهاندند و بر گستره اندیشه و عقل شان می افزودند.
حل مشکلات با هزینههای مادّی و معنوی کمتر و در زمان کوتاه تر امکان پذیر خواهد بود.
کسب مهارتهای جدید و شیوه به کارگیری آن. پیامبر(ص) در این باره فرمود: «هیچ قومی مشورت نکردند، جز آن که به بهترین امور هدایت شدند»
و خود در جنگ احزاب به پیشنهاد سلمان فارسی، خندق را که از تاکتیکهای دفاعی ایرانیان بود و اعراب با آن آشنایی نداشتند با اصحاب حفر نمودند.
- جلوگیری از گمراهی و شکست:
- کسی که از نظرات و افکار دیگران بهره گیرد، مواردومکانهای لغزش و اشتباه را میشناسد،
به حقیقت دست یافته و رستگار میشود.
ایجاد مسؤلیتپذیری در تمامی آحاد مردم نسبت به حل مشکلات اجتماعی:
«مشورت با مردم آنان را به تفکر و دقت در امور واداشته، جامعه را از گرفتار شدن در جمود فکری و بیتفاوتی بازداشته و رسیدن به بهترین راه حلها را امکانپذیر میکند». از اینرو مشورت را باب رحمت، مفتاح و برکت نامیدهاند.
با چه کسانی مشورت کنیم؟
1. 1-بهره مندی از عقل و آگاهی: در سخنان گهربار اهل بیت علیهم السلام به دو ویژگی عقل و علم مشاور، بیش از دیگر ویژگی های وی اشاره شده است.
امام علی علیه السلام در این باره می فرماید: «با دشمن عاقلت مشاوره کن، ولی از دوست نادانت بر حذر باش».
همچنین آن حضرت فرمود: «بهترین اشخاص برای مشورت، افراد عاقل، دانشمند، محتاط و با تجربه هستند». از رسول اکرم صلی الله علیه و آله نیز نقل می کنند که فرمود: «از عاقلْ رهبری جویید تا به راه راست برسید و وی را نافرمانی نکنید که پشیمان می شوید».
2. دین داری و پرهیزکاری
از هر فرد عاقلی نمی توان راهنمایی گرفت؛ زیرا ممکن است او ما را تنها به خواسته های دنیوی رهنمون شود و از معنویات و امور اخروی غافل سازد. ازاین رو، ائمه علیهم السلام تأکید می کنند که افزون بر آنکه مشاور باید عاقل باشد، دین دار و پرهیزکار نیز باشد. حضرت علی علیه السلام می فرماید: «در کارهای خود با افراد خداترس مشورت کن، تا راه درست را بیابی».
3- باتجربه بودن و دوراندیشی
بهتر است در کارهای مهم زندگی، با افرادی که از بینش عمیق و دوراندیشی بی بهره اند، مشورت نکرد.
حضرت علی علیه السلام در این زمینه می فرماید: «با دوست مهربان دوراندیش مشورت کن که پیروزی می آورد.» نیز فرمود: «در امور خود با فرد ناآگاه مشاوره مکن».
4- رازداری
مشاور انسان باید امین و رازدار باشد تا اسرار شخصی فرد نزد وی محفوظ بماند و آبرویش تهدید نشود. امام صادق علیه السلام در حدیثی گران بار به چند محور اساسی اشاره کرده است که بخشی از آن چنین است:
چهارمین حد مشورت این است که مشاور باید از سرّ تو آگاه باشد و این سبب می شود که میزان آگاهی او از موضوع به اندازه آگاهی خودت از آن مسئله باشد. پس [باید رازدار باشد تا] راز تو را پنهان نگه دارد و آن را بپوشاند.
رسول اکرم صلی الله علیه و آله نیز فرمود: «شخص مشاور باید امین و قابل اعتماد باشد.»
«به منظور اینکه جلسه مشاوره بیشترین تأثیر خود را داشته باشد، مراجعه کننده باید از این موضوع مطمئن شوند که هر آنچه به مشاور می گویند، در نهایت رازداری با آن برخورد خواهد شد».
امام صادق علیه السلام در بیان محورهای مشورت، این مهم را چنین گوشزد می کند: «مشاور باید دوست و همدل باشد. در این صورت، اگر او را از راز خود باخبر کردی، آن را پنهان نگاه می دارد». در واقع مشاور با ایجاد حس صمیمیت میان خود و مراجعه کننده، مشکل او را از خود می داند و تا حد ممکن، در فاش نشدن آن می کوشد. نتیجه ایجاد چنین اعتمادی در پرتو درایت مشاور، آن است که مراجعه کننده با اعتماد به مشاور، به راحتی مشکلات خود را با او بازگو می کند و به دنبال آن، مشاور به شناختی درست و دقیق از او می رسد.
5-خدا ترسی:
وجود این خصلت در مشاور او را مورد اعتماد قرار داده و از طرح راههایی که خشنودی خدا در آن نیست و یا در نظر گرفتن منافع خویش برحذر باشد و از سر نیک اندیشی و خیرخواهی او را راهنمایی کند.
امام صادق(ع) در این باره به سفیان ثوری میفرماید:
«در کار خویش با کسانی مشورت کن که پروای الهی دارند».
6-تجربه:
مشاور میبایست در زمینه مورد مشورت، تجربه کافی، توانایی درک و تحلیل مشکل را داشته و با استفاده از تجارب گذشتگان، راه حلهای مناسب با شرایط زمانی و مکانی مشورت کننده به او ارائه دهد و به فرموده علی(ع)؛ خداوندان اندیشه و خرد و تجربه و دوراندیشی بهترین افراد برای مشورتاند
وظایف مشاور از دیدگاه پیامبر(ص)
- متعهد و رازدار باشد و اطلاعات به دست آمده را برای غیر کتمان کند.
علی(ع) در این مورد می فرماید: «هر مسلمانی در مشاوره خیانت ورزد، از او بیزاری می جویم».
2- از سستی و کاهلی در امر مشاوره دوری کند و واقع بینانه مشکل را مورد بررسی قرار دهد.
امام سجاد(ع) در این مورد میفرماید: «رأی تو باید چنان باشد که اگر خود جای او بودی همان را به کار میبستی».
3- از سلامت نسبی و همه جانبه برخوردار و همکاری صمیمانه و صادقانهای با مشورت کننده داشته باشد.
علی(ع)مشورت با سه گروه را منع میکند:
«لا تدخلن فی مشورتک بخیلا یعدل بک عن الفضل و یعدک الفقر؛ و لا جبانا یضعفک عن الامور؛ و لا حریصا یزین لک الشره بالجور»
بخیل را در رأی زنی خود در میاور که تو را از نیکو کاری بازگرداند و از درویشی میترساند و نه ترسو را تا در کارها سستت نماید ونه آزمند را تا حرص ستم را برایت بیاراید.
4- اگر مشاور برای خود صلاحیت اظهار نظر قائل نیست، او را به کسی که میشناسد و مورد اطمینان اوست راهنمایی کند.
وظایف مشورت کننده
1- مشاور را به طور دقیق و کامل در جریان موضوع قرار دهد به گونهای که اطلاعات او به اندازه اطلاعات مشورت کننده باشد تا با آگاهی ابعاد گوناگون موضوع را بررسی و او را راهنمایی کند.
2- در تصمیمگیری و پذیرش نظرها از عقل و خرد خود بهره جوید و بدون تفکّر آن را به کار نبندد. در جنگ بدر پیامبر(ص) دربارهٔ سرنوشت اسیران بدر با یاران خویش مشورت کرد. ابوبکر گفت: خویشان پدرت را نگه دار. عمر گفت: در یک وادی پر درخت آنها را بسوزانید. اما پیامبر(ص) برای آزادی آنان فدیه تعیین کرد.
3- هرگاه به سلامت رأی و خیرخواهی مشاور یقین پیدا کرد، نظر او را بپذیرد و مورد استفاده قرار دهد. زیرا مخالفت با رأی انسان عاقل و خیرخواه هلاکت و پشیمانی به بار خواهد آورد.
حضرت علی (ع) نیز در اینباره میفرماید: «کسی که مخالف نظر مشورتی عمل کند کارش به پشیمانی خواهد کشید.»
4- چون نظرها متفاوت و آراء گوناگون است، اگر نظر مشاور مطابق میل مشورت کننده نبود، او را به بدخواهی متّهم نکند.
دانلود پاورپوینت مشورت در اسلام
برچسب: ،