مشورت در اسلام(در غالب wordو پاورپوينت)
.در پيكار بني قريظه، در مورد كيفيت و كميت جنگ با يهوديان مدينه، مشورت كرد.
.در پيكار بني نضير،در برخورد با يهوديان مدينه نيز چنين كرد.
در روز حديبيه نيز در موضوعهاي مختلفي به مشورت پرداخت.
.در فتح مكه، هنگامي كه آمدن ابوسفيان به حضرت گزارش شد،مشورت كرد.
. در غزوه تبوك و دهها نمونه ديگر،حاكي از مشاوره نبي اكرم (ص) در امور جنگ بود.
پيامبر(ص) در چه اموري مشورت ميكرد؟
پيامبر(ص) با وجود وحي، برخورداري از عصمت و قواي كامل عقلاني، بر اساس تعاليم قرآن كريم، همواره در تمام امور به جزاحكام شرعي با ياران خويش رايزني ميكرد و بهترين راه را برميگزيد.
1- بدان سبب كه مسلمانان نيز به اين سنت روي آورده
2- در زندگي شيوه خردمندان را در پيش گيرند تا از فرو غلطيدن در دام استبداد و خود رأيي كه سرانجامش سقوط و تباهي است، بپرهيزند.
از ديگر نشانه اي اهميت مشورت
اين است كه در اسلام حتي به مشورت با دشمنان نيز سفارش شده است.
امام علي (ع) مي فرمايد : « با دشمنانت مشورت كن تا از ميزان دشمني و هدف هاي آنها آگاه شوي. »
حضرت علي(ع):انسان همين كه خود را در سطح مشورت قرار داد از استبداد دور شده است.
حضرت علي(ع):كسي كه با انسانهاي ديگر مشورت مي كند در عقل هاي آنان شريك است.
حضرت علي(ع): مشورت عين هدايت است و كسي كه تنها به فكر خود اكتفا كند خويشتن را به خطر انداخته است.
فايده هاي مشورت
1. رشد و پيشرفت:
امام حسن مجتبي عليه السلام در اين باره مي فرمايد: «هر گروهي كه مشورت كند، به راه رشد و هدايت رهنمون شده است.» هدايت شدن، يعني حركت كردن در راه راست و بي گمان، خرد جمعي در مقايسه با خرد فردي، درست ترين و بهترين ها را انتخاب مي كند و به رشد نزديك تر است.
به عقيده مشاوران كاردان، يكي از هدف هاي فرايند مشاوره، بنا بر نظريه سلسله مراتب نيازهاي انساني مازلو، نيازهاي اوليه او و از جمله آنها رشد و تكامل فرد است.
2-بالا رفتن قدرت تصميم گيري:
از ديگر فايده ها و هدف هاي مشاوره در نظر مازلو،
تسلط بر شيوه هاي برخورد، حل مشكل، تصميم گيري و اعتماد به نفس است.
روبه رو شدن با فكرهاي گوناگون، فرصت هاي بهتري از تصميم گيري و شيوه هاي برخورد را به انسان مي بخشد و قدرت انتخاب و تصميم گيري او را بالا مي برد. در نتيجه، به توانايي او در حل مشكلات و رسيدن به موفقيت مي افزايد.
3. رهايي از پشيماني
اگر انسان در انجام دادن كارهاي مهم با ديگران مشورت كند، حتي اگر در كاري شكست هم بخورد، كسي او را سرزنش نمي كند،
چنان كه در سخن امام كاظم عليه السلام آمده است: «هر كس مشورت كند، اگر درست عمل كرد، تحسين مي شود و اگر اشتباه كرد، سرزنش نخواهد شد».
همچنين امام جعفر صادق عليه السلام به نقل از تورات مي فرمايد: «كسي كه مشورت كند، پشيمان نخواهد شد».
4-از بين رفتن غرور كاذب
هنگامي كه فردي با ديگري مشورت مي كند، ناخواسته به اين حقيقت اعتراف مي كند كه انديشه هايي بالاتر از انديشه هاي او نيز وجود دارد. در نتيجه، از دام غرور و خودرأيي رها مي شود و فروتني اختيار مي كند.
در نامه امام علي عليه السلام به محمد بن حنفيه آمده است: «كسي كه خود را بي نياز از نظر ديگران بداند، در معرض خطر واقع مي شود و هركس آراي ديگران را بپذيرد، خطرگاه ها را مي شناسد».
ايجاد هم زمان حس ديگرخواهي و اعتماد دوسويه
در فرآيند مشاوره، مراجعه كننده از مشكلات شخصي خود براي مشاور سخن مي گويد و درد دل مي كند. در اين ميان، شايسته است مشاور، مشكل او را از آنِ خود بداند و در آن خوب بينديشد تا بتواند نهايت توان و تلاش خود را در رفع آن به كار بندد.
بدين ترتيب، مشاور اعتماد لازم را ميان دو طرف ايجاد مي كند و از موانع موجود در برقراري ارتباط خود و مراجعه كننده مي كاهد و براي به سلامت گذشتن از بحران پيش آمده، ايده هاي راه گشا و ارزنده اي را به وي پيشنهاد مي كند.
تقويت بنيان اعتماد به نفس
بي گمان، از هدف ها و انگيزه هاي مشورت اهل بيت عليهم السلام با ياران خويش، رشد و بالندگي شخصيت آنها و ايجاد يا تقويت حس اعتماد به نفس در آنان بوده است. تا بدين وسيله آنها را از توانايي دروني شان آگاه سازند و به بهره گيري از آنان فراخوانند. پيشوايان دين بر اثر هم فكري و رايزني با پيروانشان، ذهن آنان را از ايستايي، پس روي و رخوت مي رهاندند و بر گستره انديشه و عقل شان مي افزودند.
حل مشكلات با هزينههاي مادّي و معنوي كمتر و در زمان كوتاه تر امكان پذير خواهد بود.
كسب مهارتهاي جديد و شيوه به كارگيري آن. پيامبر(ص) در اين باره فرمود: «هيچ قومي مشورت نكردند، جز آن كه به بهترين امور هدايت شدند»
و خود در جنگ احزاب به پيشنهاد سلمان فارسي، خندق را كه از تاكتيكهاي دفاعي ايرانيان بود و اعراب با آن آشنايي نداشتند با اصحاب حفر نمودند.
- جلوگيري از گمراهي و شكست:
- كسي كه از نظرات و افكار ديگران بهره گيرد، مواردومكانهاي لغزش و اشتباه را ميشناسد،
به حقيقت دست يافته و رستگار ميشود.
ايجاد مسؤليتپذيري در تمامي آحاد مردم نسبت به حل مشكلات اجتماعي:
«مشورت با مردم آنان را به تفكر و دقت در امور واداشته، جامعه را از گرفتار شدن در جمود فكري و بيتفاوتي بازداشته و رسيدن به بهترين راه حلها را امكانپذير ميكند». از اينرو مشورت را باب رحمت، مفتاح و بركت ناميدهاند.
با چه كساني مشورت كنيم؟
1. 1-بهره مندي از عقل و آگاهي: در سخنان گهربار اهل بيت عليهم السلام به دو ويژگي عقل و علم مشاور، بيش از ديگر ويژگي هاي وي اشاره شده است.
امام علي عليه السلام در اين باره مي فرمايد: «با دشمن عاقلت مشاوره كن، ولي از دوست نادانت بر حذر باش».
همچنين آن حضرت فرمود: «بهترين اشخاص براي مشورت، افراد عاقل، دانشمند، محتاط و با تجربه هستند». از رسول اكرم صلي الله عليه و آله نيز نقل مي كنند كه فرمود: «از عاقلْ رهبري جوييد تا به راه راست برسيد و وي را نافرماني نكنيد كه پشيمان مي شويد».
2. دين داري و پرهيزكاري
از هر فرد عاقلي نمي توان راهنمايي گرفت؛ زيرا ممكن است او ما را تنها به خواسته هاي دنيوي رهنمون شود و از معنويات و امور اخروي غافل سازد. ازاين رو، ائمه عليهم السلام تأكيد مي كنند كه افزون بر آنكه مشاور بايد عاقل باشد، دين دار و پرهيزكار نيز باشد. حضرت علي عليه السلام مي فرمايد: «در كارهاي خود با افراد خداترس مشورت كن، تا راه درست را بيابي».
3- باتجربه بودن و دورانديشي
بهتر است در كارهاي مهم زندگي، با افرادي كه از بينش عميق و دورانديشي بي بهره اند، مشورت نكرد.
حضرت علي عليه السلام در اين زمينه مي فرمايد: «با دوست مهربان دورانديش مشورت كن كه پيروزي مي آورد.» نيز فرمود: «در امور خود با فرد ناآگاه مشاوره مكن».
4- رازداري
مشاور انسان بايد امين و رازدار باشد تا اسرار شخصي فرد نزد وي محفوظ بماند و آبرويش تهديد نشود. امام صادق عليه السلام در حديثي گران بار به چند محور اساسي اشاره كرده است كه بخشي از آن چنين است:
چهارمين حد مشورت اين است كه مشاور بايد از سرّ تو آگاه باشد و اين سبب مي شود كه ميزان آگاهي او از موضوع به اندازه آگاهي خودت از آن مسئله باشد. پس [بايد رازدار باشد تا] راز تو را پنهان نگه دارد و آن را بپوشاند.
رسول اكرم صلي الله عليه و آله نيز فرمود: «شخص مشاور بايد امين و قابل اعتماد باشد.»
«به منظور اينكه جلسه مشاوره بيشترين تأثير خود را داشته باشد، مراجعه كننده بايد از اين موضوع مطمئن شوند كه هر آنچه به مشاور مي گويند، در نهايت رازداري با آن برخورد خواهد شد».
امام صادق عليه السلام در بيان محورهاي مشورت، اين مهم را چنين گوشزد مي كند: «مشاور بايد دوست و همدل باشد. در اين صورت، اگر او را از راز خود باخبر كردي، آن را پنهان نگاه مي دارد». در واقع مشاور با ايجاد حس صميميت ميان خود و مراجعه كننده، مشكل او را از خود مي داند و تا حد ممكن، در فاش نشدن آن مي كوشد. نتيجه ايجاد چنين اعتمادي در پرتو درايت مشاور، آن است كه مراجعه كننده با اعتماد به مشاور، به راحتي مشكلات خود را با او بازگو مي كند و به دنبال آن، مشاور به شناختي درست و دقيق از او مي رسد.
5-خدا ترسي:
وجود اين خصلت در مشاور او را مورد اعتماد قرار داده و از طرح راههايي كه خشنودي خدا در آن نيست و يا در نظر گرفتن منافع خويش برحذر باشد و از سر نيك انديشي و خيرخواهي او را راهنمايي كند.
امام صادق(ع) در اين باره به سفيان ثوري ميفرمايد:
«در كار خويش با كساني مشورت كن كه پرواي الهي دارند».
6-تجربه:
مشاور ميبايست در زمينه مورد مشورت، تجربه كافي، توانايي درك و تحليل مشكل را داشته و با استفاده از تجارب گذشتگان، راه حلهاي مناسب با شرايط زماني و مكاني مشورت كننده به او ارائه دهد و به فرموده علي(ع)؛ خداوندان انديشه و خرد و تجربه و دورانديشي بهترين افراد براي مشورتاند
وظايف مشاور از ديدگاه پيامبر(ص)
- متعهد و رازدار باشد و اطلاعات به دست آمده را براي غير كتمان كند.
علي(ع) در اين مورد مي فرمايد: «هر مسلماني در مشاوره خيانت ورزد، از او بيزاري مي جويم».
2- از سستي و كاهلي در امر مشاوره دوري كند و واقع بينانه مشكل را مورد بررسي قرار دهد.
امام سجاد(ع) در اين مورد ميفرمايد: «رأي تو بايد چنان باشد كه اگر خود جاي او بودي همان را به كار ميبستي».
3- از سلامت نسبي و همه جانبه برخوردار و همكاري صميمانه و صادقانهاي با مشورت كننده داشته باشد.
على(ع)مشورت با سه گروه را منع ميكند:
«لا تدخلن فى مشورتك بخيلا يعدل بك عن الفضل و يعدك الفقر؛ و لا جبانا يضعفك عن الامور؛ و لا حريصا يزين لك الشره بالجور»
بخيل را در رأي زني خود در مياور كه تو را از نيكو كاري بازگرداند و از درويشي ميترساند و نه ترسو را تا در كارها سستت نمايد ونه آزمند را تا حرص ستم را برايت بيارايد.
4- اگر مشاور براي خود صلاحيت اظهار نظر قائل نيست، او را به كسي كه ميشناسد و مورد اطمينان اوست راهنمايي كند.
وظايف مشورت كننده
1- مشاور را به طور دقيق و كامل در جريان موضوع قرار دهد به گونهاي كه اطلاعات او به اندازه اطلاعات مشورت كننده باشد تا با آگاهي ابعاد گوناگون موضوع را بررسي و او را راهنمايي كند.
2- در تصميمگيري و پذيرش نظرها از عقل و خرد خود بهره جويد و بدون تفكّر آن را به كار نبندد. در جنگ بدر پيامبر(ص) دربارهٔ سرنوشت اسيران بدر با ياران خويش مشورت كرد. ابوبكر گفت: خويشان پدرت را نگه دار. عمر گفت: در يك وادي پر درخت آنها را بسوزانيد. اما پيامبر(ص) براي آزادي آنان فديه تعيين كرد.
3- هرگاه به سلامت رأي و خيرخواهي مشاور يقين پيدا كرد، نظر او را بپذيرد و مورد استفاده قرار دهد. زيرا مخالفت با رأي انسان عاقل و خيرخواه هلاكت و پشيماني به بار خواهد آورد.
حضرت علي (ع) نيز در اينباره ميفرمايد: «كسي كه مخالف نظر مشورتي عمل كند كارش به پشيماني خواهد كشيد.»
4- چون نظرها متفاوت و آراء گوناگون است، اگر نظر مشاور مطابق ميل مشورت كننده نبود، او را به بدخواهي متّهم نكند.
دانلود پاورپوينت مشورت در اسلام
برچسب: ،